ความเชื่อมโยงสามพระจอม
จากสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าหนึ่งเดียว สู่สามสถาบันภายใต้พระนามเดียวกัน
สามสถาบัน หนึ่งพระนาม
สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้า เป็นอดีตสถาบันอุดมศึกษาของรัฐ เคยมีสถานะเป็นกรมในกระทรวงศึกษาธิการ ก่อตั้งขึ้นใน พ.ศ. 2514 โดยการรวมวิทยาลัย 3 แห่งเข้าด้วยกัน คือ วิทยาลัยเทคนิคธนบุรี วิทยาลัยเทคนิคพระนครเหนือ และวิทยาลัยโทรคมนาคมนนทบุรี รวมทั้งมีวิทยาลัยอีกหนึ่งแห่งเข้ามาสมทบภายหลัง คือ วิทยาลัยก่อสร้างบางพลัด สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเติบโตอย่างรวดเร็ว แต่ด้วยความแตกต่างของวิทยาเขตและวิกฤตการบริหารงาน จึงได้แยกออกเป็นสถาบันอุดมศึกษาอิสระสามแห่งใน พ.ศ. 2529 รวมอายุสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าในฐานะสถาบันอุดมศึกษาที่เป็นเอกเทศได้ 15 ปี
จุดเริ่มต้นการแยกเป็นสามสถาบันเริ่มตั้งแต่ พ.ศ. 2524 ในการสรรหาอธิการบดีใหม่ เนื่องจากทั้งสามวิทยาเขตมีความแตกต่างกันหลายประการ ทั้งความเป็นมา ปรัชญา และวิธีการจัดการศึกษา และมีปัญหาในการสรรหาอธิการบดีคนใหม่
เมื่อตำแหน่งอธิการบดีว่างลงใน พ.ศ. 2526 จึงให้รองอธิการบดีประจำวิทยาเขตผลัดกันเป็นผู้รักษาการแทนอธิการบดี คนละ 3 เดือนไปพลางก่อน ระหว่างที่ข้อเสนอเพื่อแยกวิทยาเขตออกจากกันเป็นอิสระโดยออกเป็นกฎหมายอยู่ระหว่างการพิจารณา กระบวนการนี้ยืดเยื้อยาวนาน เพราะมีการเสนอโครงสร้างหลายรูปแบบ แม้กฎหมายผ่านสภาผู้แทนราษฎรไปแล้วแต่วุฒิสภากลับไม่รับหลักการ
ในที่สุดพระราชบัญญัติดังกล่าวก็ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อ 19 กุมภาพันธ์ 2529 เป็นจุดสิ้นสุดของสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าที่มีอายุเกือบ 15 ปี และทำให้เกิดสถาบันอุดมศึกษาของรัฐ สังกัดทบวงมหาวิทยาลัย ที่เป็นอิสระต่อกันสามแห่ง ได้แก่
ลำดับเหตุการณ์
- 2502–2503กำเนิดวิทยาลัยต้นทาง — โรงเรียนเทคนิคพระนครเหนือ (2502) และวิทยาลัยเทคนิคธนบุรี (2503) ซึ่งต่อมารวมกับวิทยาลัยโทรคมนาคมนนทบุรี
- 2514รวมวิทยาลัยทั้งสามเป็น “สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้า” ได้รับพระราชทานนาม 23 เมษายน 2514
- 2517ยกฐานะเป็นสถาบันอุดมศึกษาของรัฐ สังกัดทบวงมหาวิทยาลัย
- 2524–2526วิทยาเขตต่างกันทั้งความเป็นมาและปรัชญา เกิดปัญหาการสรรหาอธิการบดี รองอธิการบดีผลัดกันรักษาการคนละ 3 เดือน
- 2529พระราชบัญญัติประกาศ 19 กุมภาพันธ์ 2529 — แยกเป็นสามสถาบันอิสระ: สจล. มจธ. มจพ.
- 2541 · 2550 · 2551มจธ. (2541) มจพ. (2550) และ สจล. (2551) เปลี่ยนเป็นสถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐ
- ปัจจุบันความร่วมมือทางวิชาการ กีฬาสามพระจอม และฟุตบอลประเพณี สานสัมพันธ์ต่อเนื่องทุกปี
- 2569สามสถาบันร่วมกันสืบสานและต่อยอดองค์ความรู้เกี่ยวกับพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ผ่านโครงการ “พระจอมเกล้าศึกษา” — เปิดตัว 24 สิงหาคม 2569 ในโอกาสครบรอบ 66 ปีแห่งการสถาปนา สจล.
สามสถาบันในปัจจุบัน
- สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (เปลี่ยนเป็น มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี พร้อมแปลงสภาพเป็น สถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐบาล เมื่อ พ.ศ. 2541)
- สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ (เปลี่ยนเป็น มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ พร้อมแปลงสภาพเป็น สถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐบาล เมื่อ พ.ศ. 2550)
- สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (แปลงสภาพเป็น สถาบันอุดมศึกษา ในกำกับของรัฐบาล เมื่อ พ.ศ. 2551)
สานสัมพันธ์ถึงปัจจุบัน
โดยในปัจจุบันได้มีการจัดกิจกรรมสานสัมพันธ์ระหว่างสามพระจอมอย่างต่อเนื่อง ได้แก่ การทำความร่วมมือด้านวิชาการ ในหลากหลายด้าน กีฬาสามพระจอม ซึ่งเป็นการแข่งขันกีฬาและฟุตบอลประเพณีระหว่างนักศึกษา ของสถาบันการศึกษาในเครือพระจอมเกล้า ทั้ง 3 แห่ง เพื่อสร้างความสามัคคีและกระชับมิตรภาพในทุก ๆ ปี
ความร่วมมือของสามสถาบันการศึกษาภายใต้พระนาม “พระจอมเกล้า” เพื่อเป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้และการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ เชื่อมโยงเรื่องราวและคุณูปการจากอดีตสู่บริบทของการศึกษาและการเรียนรู้ในปัจจุบัน
อ่านต่อในหมวดนี้
จากโรงเรียนเทคนิคไทย-เยอรมัน สู่มหาวิทยาลัยชั้นนำด้านวิศวกรรมและอุตสาหกรรม
จากวิทยาลัยเทคนิคธนบุรี สู่มหาวิทยาลัยวิจัยด้านวิทยาศาสตร์และนวัตกรรม
พระนาม “พระจอมเกล้า” และ “เจ้าคุณทหาร” สู่สถาบันในกำกับของรัฐ ที่ตั้งอาคารหอพระราชประวัติฯ


